In de zestiende en zeventiende eeuw leefde er in Antwerpen een geslacht van schilders, deel uitmakend van de Antwerpse schildersschool, waarvan in vier opeenvolgende generaties de naam David Rijckaert voorkwam. Omdat ik als naamgenoot geïnteresseerd ben, heb ik uit diverse standaardwerken de genealogisch relevante gegevens verzameld. Uiteraard besteden deze publikaties meer aandacht aan de kunsthistorische betekenis van de schilders, maar door de stukjes en beetjes te combineren kon toch een tamelijk uitgebreide stamboom worden verkregen.

Voor genealogische gegevens ligt het voor de hand te zoeken in: E.A. van Beresteyn: Genealogisch Repertorium, 's-Gravenhage 1972-1973.
Hierin wordt verwezen naar: A.J. Wauters: De Vlaamsche Schilderkunst, Gent 1887, waarin een, overigens summiere, grafisch weergegeven stamboom is opgenomen.

Zeer veel informatie is te vinden in: Bernadette Van Haute: David III Ryckaert, a seventeenth-century Flemish painter of peasant scenes, Turnhout 1999.

De meeste aanvullingen staan vermeld in: Biographe Nationale, publiée par l'Académie Royale des Sciences, des Lettres et des Beaux-Arts de Belgique, Tome Dix-neuvième - Établissements Émile Bruylant, Bruxelles 1907.

Belangrijke genealogische aanvullingen zijn ontleend aan: Julien Palmans: In Den Vliegende Os tegenover het O.L.V. Kerkhof in het Heemkundig Tijdschrift "Het Speelhuis", Boechout 2001.

Een interessant detail is te vinden in: Roger Avermaete (vertaling J.J.L. van Overloop): Rubens en zijn tijd - Arcade, Brussel 1977.
Op de pagina's die de verkoop van Rubens' bezittingen na zijn dood op 1 mei 1640 behandelen, staat vermeld:

Na de schilderijen komen de talrijke eigendommen aan de beurt. Allereerst de vorstelijke herenwoning aan de Wapper... Naast het huis aan de Wapper zijn acht kleine huisjes met tuintjes gelegen. Een ervan, dat in laatste aanleg door David Ryckaert werd bewoond, wordt als bibliotheek gebruikt en ook als bergplaats voor "enkele schilderijen en kopieën".

De overige bronnen heb ik niet vermeld; het zijn standaard (kunst)encyclopedieën, beschrijvingen van verzamelingen van musea, enzovoort, te vinden in de meeste bibliotheken.

NB: De familienaam RIJCKAERT wordt op verschillende manieren geschreven. Enkele varianten zijn hieronder aangegeven. Ik maak echter geen onderscheid tussen de schrijfwijzen met IJ en Y en hanteer consequent de 'gestipte' ij.

GENEALOGIE

I : Jan RIJCKAERT/RIJCKALT/Van RIJCKEL, moutmaker.
Hij was gehuwd met Katelijne SMEYERS.
Uit dit huwelijk:

1. David RIJCKAERT, geboren 1560 Antwerpen, volgt onder II.
   

II : David RIJCKAERT/RIJKARTS, brouwer en stoffeerder, geboren 1560 Antwerpen, overleden 1607 aldaar, 47 jaar oud, zoon van I.

Hij trouwde (gereformeerd) met Catharina Rem in 1585 te Antwerpen, trouwde opnieuw (katholiek) in 1589 aldaar. Bij deze gelegenheid liet hij zijn zoon David herdopen.
Meester van het Lucasgilde in 1585 als "brouwer en stoffeerder"; werd lid van de rederijkerskamer "De Violier"in 1589.
Geen betekenis als kunstenaar; toegeschreven aan hem "drie rokers op een ton" (collectie Lerins, Antwerpen).

Hij is getrouwd 1585 Antwerpen, getrouwd 14.8.1589 aldaar voor de kerk (Rooms Katholiek), op 25-jarige leeftijd met Catharina REM, overleden 1613.
Uit dit huwelijk:

1. David RIJCKAERT, geboren 1586 Antwerpen, gedoopt 9.8.1589 aldaar (Rooms Katholiek), volgt onder III-a.
   
2. Marten RIJCKAERT, gedoopt 8.12.1587 Antwerpen (Rooms Katholiek), overleden 28.10.1631 aldaar, 43 jaar en 324 dagen oud.
   

   Leerling van Tobias Verhaeght. Ging naar Italië, maar werkte vooral in Antwerpen waar hij in 1611 meester van het Lucasgilde werd. Hij schilderde landschappen.

   
   
   Marten Rijckaert: Ruig landschap met zigeuners (Museum Bredius, Den Haag)

   Bij het schilderen was hij gehandicapt door het ontbreken van zijn linker arm. Deze handicap is goed gedocumenteerd. Zijn vader vermaakte hem in zijn testament 200 gulden "voor de gebreckelijckheyt die ... aen zijne handen is hebbende" (sukkelde hij misschien ook aan zijn andere hand?) en om dezelfde reden schonk zijn moeder op haar sterfbed (1613) hem 300 gulden. Duidelijk is ze te zien op een portret, geschilderd door zijn vriend Anthony van Dijck.

   
   
   Anthony van Dijck: Maerten Rijckaert (Prado, Madrid)
   
   
3. Pauwel RIJCKAERT, gedoopt 25.1.1592 Antwerpen (Rooms Katholiek), volgt onder III-b.
   
4. Philips RIJCKAERT, gedoopt 26.2.1594 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   
5. Tobias RIJCKAERT, gedoopt 8.5.1595 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   
6. Magdalena RIJCKAERT, gedoopt 25.7.1597 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   
7. Maria RIJCKAERT, gedoopt 21.8.1599 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   
8. Peter RIJCKAERT, gedoopt 14.8.1603 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   

III-a : David RIJCKAERT, geboren 1586 Antwerpen, gedoopt 9.8.1589 aldaar (Rooms Katholiek), begraven 3.10.1642 aldaar, 56 jaar oud, zoon van II.

Werd vrijmeester van het Lucasgilde in 1607.
Weinig betekenis als kunstenaar; schilderde vooral interieurs en landschappen, o.a. "een stil watertje".

Hij is getrouwd 19.7.1608 Antwerpen voor de kerk (Rooms Katholiek), op 22-jarige leeftijd met Catharina de MEERE/MERRE, roepnaam Katelijne.
Uit dit huwelijk:

1. Catharina RIJCKAERT, gedoopt 13.5.1610 Antwerpen (Rooms Katholiek), volgt onder IV-a.
   
2. David RIJCKAERT, geboren 2.12.1612 Antwerpen, gedoopt 2.12.1612 aldaar (Rooms Katholiek), volgt onder IV-b.
   
3. Martina RIJCKAERT, gedoopt 1.3.1616 Antwerpen (Rooms Katholiek).
   

IV-a : Catharina RIJCKAERT, gedoopt 13.5.1610 Antwerpen (Rooms Katholiek), overleden 2.7.1674 aldaar, 64 jaar en 50 dagen oud, dochter van III-a.
Zij is getrouwd 11.8.1643 Antwerpen voor de kerk (Rooms Katholiek), op 33-jarige leeftijd met Gonzalo COCX/Gonzales COQUES (28 jaar oud), geboren 8.12.1614 Antwerpen, begraven 18.4.1684 aldaar, 69 jaar en 132 dagen oud, zoon van Peter Willemssen COCKX en Anna BEYS.
(Hij is later getrouwd 21.3.1675 Antwerpen voor de kerk (Rooms Katholiek), op 60-jarige leeftijd met Catharina RIJSHEUVELS.)

Leerling van Pieter Breughel III en David Rijckaert II.
Vooral portretschilder; zijn werken zijn echter zeer zeldzaam.

Gonzales Coques: Portret van een familie (Galleria Luigi Caretto, Turijn); geheel links de schilder zelf




Gonzales Coques: Groepsportret van David Ryckaert III en zijn gezin (eigenaar onbekend)

1. Gonzalina COQUES, geboren 8.6.1643, overleden 11.10.1667 Antwerpen, 24 jaar en 125 dagen oud.
   
2. Jacqueline COQUES, geboren 1649.
   

IV-b : David RIJCKAERT, geboren 2.12.1612 Antwerpen, gedoopt 2.12.1612 aldaar (Rooms Katholiek), overleden 11.11.1661 aldaar, 48 jaar en 344 dagen oud, zoon van III-a.

Bekendste schilder uit het geslacht. Werd meester van het Lucasgilde in 1636 en deken in 1652.
Schilderde tussen 1636 en 1659; vooral genretaferelen, interieurs met landvolk en alchemisten en enkele roofpartijen. Zijn stijl was aanvankelijk beïnvloed door Adriaen Brouwer; later schilderde hij meer in de trant van David II Teniers. Werken in vele Europese musea.

David III Rijckaert: De verzoeking van Sint Anthonius (Kunsthandel Amoba, Amsterdam)




David III Rijckaert: Dorpskroeg in Brabant (eigenaar onbekend)

Hij is getrouwd 31.8.1647 Antwerpen voor de kerk (Rooms Katholiek), op 34-jarige leeftijd met Jacoba PALLEMANS/Jacopmijne PALMANS/Jacoemijne PALMANS, overleden 31.12.1663, dochter van Michiel PALMANS/PALLEMANS en Jaquemyne CLEERENS/Jacobmyne CLEIRENS.
(Zij was later gehuwd met Cornelis HUYSMANS.)
Uit dit huwelijk:

1. David RIJCKAERT, geboren 15.2.1649 Antwerpen, gedoopt 15.2.1649 aldaar (Rooms Katholiek), overleden n1698, minstens 49 jaar oud.
   
2. Thomas Willeboirts RIJCKAERT, geboren 3.5.1650 Antwerpen, gedoopt 3.5.1650 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   
3. Michiel Gillis RIJCKAERT, geboren 1.7.1651 Antwerpen, gedoopt 1.7.1651 aldaar (Rooms Katholiek).
   
4. Gertrui Johanna RIJCKAERT, geboren 13.9.1652 Antwerpen, gedoopt 13.9.1652 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   
5. Jan Baptist RIJCKAERT, geboren 8.2.1654 Antwerpen, gedoopt 8.2.1654 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   
6. Frans RIJCKAERT, geboren 24.4.1657 Antwerpen, gedoopt 24.4.1657 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   
7. Isabella RIJCKAERT, geboren 1659.
   
8. Jan Frans RIJCKAERT, geboren 29.5.1660 Antwerpen, gedoopt 29.5.1660 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   
9. Franciscus RIJCKAERT, geboren 31.10.1661 Antwerpen, gedoopt 31.10.1661 aldaar (Rooms Katholiek), jong overleden.
   

III-b : Pauwel RIJCKAERT, stadsingenieur en schilder, gedoopt 25.1.1592 Antwerpen (Rooms Katholiek), overleden 18.9.1649/18.9.1650, 57 jaar en 236 dagen tot 58 jaar en 236 dagen oud, zoon van II.

Werd meester in 1618/19; verder geen gegevens.

Hij is getrouwd 24.4.1626 Antwerpen voor de kerk (Rooms Katholiek), op 34-jarige leeftijd met Anna van der LAMEN.
Uit dit huwelijk:

1. Helena RIJCKAERT, gedoopt 12.9.1626 Antwerpen (Rooms Katholiek).